Berichten

Man made noise

‘Help ik heb storing! Nee, u heeft hinder…’

De digitalisering en vergroening van de maatschappij hebben de afgelopen tien jaar een enorme vlucht genomen. Daar hebben wij als radioamateurs de gevolgen van ondervonden.

Denk aan de komst van internet via het stopcontact (PLC), zuinige LED verlichting en zonnepanelen. De afgelopen jaren is man made noise dan ook een onderwerp wat de radioamateurgemeenschap flink bezighoudt. In sommige gevallen is het storingsniveau dusdanig hoog, dat men zelfs de hobby vaarwel moet zeggen omdat het ontvangen van radiosignalen simpelweg onmogelijk is geworden.

Lees meer

IARU: ernstige zorgen over behoud van bruikbare amateurfrequenties

IARU Region 1

Op de openingsdag van de HamRadio beurs in Friedrichshafen gaf Don Beattie G3BJ, President van de IARU Region 1 een toespraak. Opmerkelijk in deze toespraak was Beattie’s uitspraak over het beschermen van ons frequentiespectrum. Daarmee bedoelde hij storing door elektrische apparaten en noemt voorbeeld zoals zonnepaneelinstallaties, windturbines, VDSL+ modems en draadloze laadinrichtingen.

Beattie hekelt overheden die te weinig toezicht houden

Zo vertelt Beattie dat het raar is dat er frequenties zijn met daarin allocaties voor radiozendamateurs, als die niet gebruikt kunnen worden door storing. Lees meer

André Canrinus PA3FIS

Maak kennis met André PA3FIS, voorzitter van de EMC-EMF commissie

André Canrinus PA3FISNa een nieuwe voorzitter voor de PR-Commissie, benoemde de Verenigingsraad afgelopen zaterdag ook een nieuwe voorzitter voor de EMC-EMF Commissie, André Canrinus PA3FIS. Hij volgt daarmee Jan Janssen PAØJMG op. Wij stellen André aan je voor.

Lid van de VERON sinds de jaren ’80

André is lid van de VERON sinds de jaren ’80. Hij werd besmet met het radiovirus toen hij als 13-jarige, het eerste deel zocht van een elektronica project (SIBAT, Simpele Bijna Alles Tester). De plaatselijke boekhandel wist diegene die ook dit elektronicablad kocht. Eenmaal aangebeld, bleek hij inderdaad deel 1 te hebben. Daarna is hij André’s mentor geworden en kwam hij na die tijd daar heel vaak om printjes te etsen, leren solderen, etc. Hij was zendamateur en André is daarna luisteramateur geworden, NL6761. “Praten kan altijd nog, leer eerst maar eens goed luisteren, dat is veel belangrijker”, waren zijn wijze woorden. En dat deed André.

Met een QRP-transceiver begonnen

In die tijd heeft André veel ontvangers zelf gebouwd en van zijn eerste verdiende centen een kortegolfradio gekocht (DX-160 Realistic), die hij nog altijd heeft! Pas vele jaren later, getrouwd, verhuisd, andere werkgever, heeft hij de radiohobby weer opgepakt en uiteindelijk zijn A-machtiging gehaald. Veelvuldig heeft hij zelfbouwprojecten gedaan of transceivers (na)gebouwd. Op de kortegolf is hij met een QRP-transceiver (CHN 80/40/20) begonnen. Zijn eerste verbinding (wel zeer moeizaam) werd gemaakt met een Nederlandssprekende zendamateur in Canada, met slechts 5 Watt!

Realistic DX-160

De Realistic DX-160 kortegolfradio

Geschrokken van de QRM

Na een poosje er tussenuit te zijn geweest (wat je om je heen vaker hoort: verhuizen, kinderen, drukke baan, etc.) heeft hij enkele jaren geleden weer eens de spullen aangezet. Enorm geschrokken van de QRM ben werd hij met de neus op de feiten gedrukt. Helaas zijn de HF-banden de oude niet meer. Graag wilde André daar zijn steentje aan bijdragen om dit in de toekomst te kunnen verbeteren voor luister- en zendamateurs. Hij werd lid van onze EMC-EMF Commissie.

Zijn EMC werkervaring

Van 1993 tot 1998 was hij Test Engineer bij Telefication. Daar voerde hij zelfstandig EMC-metingen uit aan en radiometingen aan telecommunicatie-apparatuur, inclusief de bijhorende rapportage

Hij was Senior Test Engineer van 1998 tot 2009 bij D.A.R.E!! Consultancy. Dat hield in het testen en meten aan een ruime pluimage van apparatuur en installaties voor de EMC-richtlijn, laagspanningsrichtlijn, automotive richtlijn en de Radio en Telecommunicatie richtlijn. Het adviseren bij een EMC-probleem en het geven van cursussen op het gebied van EMC richtlijn, laagspanningsrichtlijn en automotive richtlijn. Ook was hij spreker op nationale beurzen en op EMC-bijeenkomsten.

André is nu zelfstandig ondernemer. In 2009 richtte hij Canrinus Consultancy op. Een onderneming die – geheel onafhankelijk- bedrijven in Nederland en daarbuiten adviseert op gebied van EMC en elektrische veiligheid (LvD). Van print lay-out tot complete installaties. Maar ook storingsoplossingen indien een product bij de officiële instanties wordt afgekeurd, behoort tot de mogelijkheid. Ook heeft hij een eigen pre-compliance testlab opgebouwd waar zijn klanten ook graag en veel gebruik van maken. Verder geeft André regelmatig trainingen over EMC en LvD.

Zoals je kunt lezen is André zéér deskundig er ervaren op EMC-gebied. De VERON is dan ook erg verheugd dat hij de taak van voorzitter van de EMC-commissie op zich heeft genomen. Zeker in een tijd waarin storingen op amateurbanden een steeds grotere bedreiging voor onze radiohobby is.

Met dank aan oud-voorzitter Jan Janssen PAØJMG

Wij bedanken Jan Janssen PAØJMG voor zijn inzet op EMC-gebied en alle uren die hij als vrijwilliger voor de VERON aan EMC heeft besteed. Jan blijft wel aan als lid van de EMC-EMF Commissie.

Storing op garagedeuropeners door zonnepaneel installaties

Zonnepaneel installaties vervuilen de ether vaak met radiostoring.

Installaties met zonnepanelen geven vaak problemen als het gaat om vervuiling van de ether met radiostoring.

ZonnepanelenElektrische installaties zoals die met zonnepanelen moeten voldoen aan EMC (Elektro Magnetische Compatibiliteit) normen. Dat houdt o.a. in dat er een grens (limiet) is aan wat een elektrische installatie, zoals de combinatie zonnepaneel en omvormer inclusief de bekabeling, aan elektromagnetische velden (EMV) mag uitzenden. Maar deze emissie limiet wordt vaker wel dan niet overschreden. Dat bleek in 2014 al uit een onderzoek van de EMC Adminstrative Co-operation Working Group waar 14 Europese landen aan deelnamen.

CE-markering

Wanneer een omvormer voldoet aan o.a. de EMC normen van de EU, dan mag de fabrikant een CE-markering aanbrengen. Daarmee verklaart men dat zijn product voldoet aan de Europese regelgeving van o.a. de EMC (elektromagnetische verdraagzaamheid) richtlijn. CE staat voor Conformité Européenne. Een CE-markering mag worden aangebracht zonder dat een keuringsinstantie een meting uitvoert. Het is namelijk geen keurmerk, maar de fabrikant, de importeur, en de installateur zijn wel verantwoordelijk voor het voldoen aan de EMC regelgeving.

Maar 33% van de onderzochte omvormers voldoen aan de Europese EMC normen

Maar helaas blijkt in de praktijk dat het met deze omvormers maar ook met de installatie van de zonnepanelen iets mis gaat. Slechts 33% van de onderzochte omvormers waar  zonnepanelen aan gekoppeld zijn, voldeden in 2014 aan die Europese EMC emissie eisen.

Situatie niet verbeterd

Dat de situatie nauwelijks verbeterd is, blijkt wel uit het feit dat radioamateurs steeds vaker storing ondervinden door zonnepaneel installaties. De intensiteit van de storing, vak een harde brom, kan daarbij erg hoog. Er kunnen zulke sterke radiosignalen worden uitgezonden, dat de ontvangst van de gewenste radiosignalen over een groot deel van de radioamateurfrequenties onmogelijk wordt.

Hebben alleen radioamateurs storing?

garagedeur-openerStoring beperkt zich niet alleen tot radioamateurs. Ook andere gebruikers van de ether kunnen  er flink last van hebben. Uiteenlopend van de afstandbediening van uw autoalarm, weerstations, domotica, draadloze boxen, huisalarm, garagedeur openers, etc.

Wat veroorzaakt deze radiostoring?

Om de gelijkstroom van de zonnepanelen om te zetten naar bruikbare wisselstroom voor in het huis, wordt een omvormer gebruikt. De stromen in zo’n omvormer produceren als bijproduct elektromagnetische velden (EMV). Dit is een normaal natuurverschijnsel. Om ook nog enige ontvangst te hebben van radiostations in op de kortegolf, middengolf en FM banden, zijn er EU afspraken gemaakt om deze EMV niet boven een aanvaardbaar niveau (limiet) te laten komen. Dit allemaal is vastgelegd in geharmoniseerde EU normen.  Door het slim toepassen van filtering, die de storing vermindert, of het  deels “inblikken” van de omvormer, worden deze stoorvelden tot een aan acceptabel  niveau gereduceerd. Ook als een omvormen aan de wettelijke limieten voldoet, kan ook een foute wijze van installeren ook ongewenste radiostoringen in de ether veroorzaken.

Mogelijke oorzaak van deze (ver)storingen

Om concurrerend te blijven kan een fabrikant ervoor kiezen om filters ter voorkoming van overschrijdingen van de normen, achterwege te laten. Dat scheelt in de kosten. Uitvoerig testen en meten op EMC  is kostbaar voor een fabrikant, producent of importeur en wordt nog wel eens achterwege gelaten, ondanks dat de CE-markering op de omvormer staat! CE is echter maar een markering en geen keurmerk, zoals vaak gedacht wordt.

Maar 9 % van de onderzochte omvormers voldoet aan alle gestelde eisen

Uit het genoemde onderzoek komt dan ook naar voren dat slecht 9 % van de onderzochte omvormers van zonnepanelen dan ook maar aan alle gestelde eisen (meettechnisch maar ook de bijbehorende papieren) voldoet. Dit is volgens de auteurs een zeer kwalijke maar vooral zorgelijke zaak.

Radiostoring voorkomen

Wilt u of uw buurman investeren in zonnepanelen, maar dit soort radiostoring voorkomen? Eis dan van uw installateur dat hij een Europese leverancier heeft voor de omvormer en dat hij zich realiseert dat als er aantoonbare EMC-klachten, ontstaan de leverancier volledige medewerking  verleent om tot een oplossing te komen. Hiermee wordt bedoeld dat de zonnepaneelinstallatie zo weinig mogelijk EMV produceert, zodat radioamateurs en andere gebruikers van de ether, geen last ondervinden. Honderd procent vrij van storing zal niet in alle gevallen kunnen lukken, ook niet bij installaties die wel aan de normen voldoen.

Radioamateurs schieten te hulp

Denkt u dat uw installatie met zonnepanelen de oorzaak kan zijn van onverklaarbare storing op apparatuur in uw huis? Neem dan eens contact op met een lokale afdeling van de VERON. Radioamateurs daar kunnen u mogelijk helpen om te kijken, of uw installatie inderdaad storing op radiofrequenties veroorzaakt.

De VERON EMC-EMF Commissie

NEC-EMC-Cie bij CAMRAS-schotel in Dwingeloo

NEC-EMC vergadert bij ASTRON op uitnodiging van de VERON

NEC-EMC-Cie bij CAMRAS-schotel in DwingelooOp 9 september werd op uitnodiging van de VERON de 40e commissievergadering van NEC-EMC gehouden bij ASTRON in Dwingeloo. 

De VERON is lid van deze normcommissie om direct betrokken te zijn bij het wijzigen van bestaande normen of het ontwikkelen van nieuwe normen voor bijvoorbeeld huishoudelijke apparatuur, verlichting en geschakelde voedingen. Ons doel is het voorkomen van storingen in de amateurbanden. Tot de leden behoren vertegenwoordigers van de industrie, testhuizen en het Agentschap Telecom.

Praktijkervaringen, normen en regelgeving is een vast agendapunt en geeft ons de gelegenheid problemen te melden en te bespreken. Deze keer hebben we de storing door omvormers voor PV-installaties en geschakelde voedingen zoals gerapporteerd door onze leden besproken. De aanpassing van de norm voor de inverters en de meetprocedure en stoorstroom-limieten staat op de agenda van de CISPR vergadering in Stresa (Litouwen) deze maand. Mede door veel onderzoekswerk door de IARU kan een limiet en meetmethode worden gedefinieerd voor de DC kant van deze omvormers voor geleidende stoorsignalen beneden de 30 MHz.

De PLC norm voor lage snelheid in de band tussen 2MHz en 4MHz is door de landen niet geaccepteerd. Onze 80 m band was hier als gebruikskanaal toegestaan.

NEC-EMC-cie bij CamrasNa de lunch werd een uitstekende rondleiding, rond en in de gerestaureerde schotel, verzorgd door Michel Arts en Harm Munk, beide van de Stichting CAMRAS. De demonstratie van de ontvangst van pulsars toonde weer eens aan waar radioamateurs toe in staat zijn!